Café Kern Gezond: lokaal eten en zorgzame buurten versterken elkaar
Wat hebben lokaal en gezond eten en zorgzame buurten met elkaar te maken? Meer dan je op het eerste gezicht misschien denkt. Tijdens een drukbezocht Café Kern Gezond op donderdag 10 september kwamen deze twee werelden bij elkaar. De rode draad van de middag: een gezond en veerkrachtig Texel ontstaat waar mensen elkaar kennen, elkaar weten te vinden én samen verantwoordelijkheid nemen voor hun leefomgeving.
Voorzitter Katrijn van der Vlerk opende het Café Kern Gezond met waar deze bijeenkomsten voor bedoeld zijn: ruimte bieden voor ontmoeting, uitwisseling en inspiratie rond de gezamenlijke beweging naar meer gezondheid, veerkracht en vitaliteit op Texel.
Deze editie stonden Zorgzame Buurten en Texel Eet Texels centraal. Joost Heerschop nam de aanwezigen mee in de lessen uit onderzoek naar zorgzame buurten, waarna Dirk van der Beek samen met verschillende Texelse initiatiefnemers liet zien hoe lokaal voedsel kan bijdragen aan gezondheid, landschap, economie én gemeenschapskracht.
Een zorgzame buurt begint met elkaar kennen
Een zorgzame buurt is een omgeving waarin bewoners naar elkaar omkijken en waarin welzijn, wonen, informele ondersteuning en professionele zorg met elkaar verbonden zijn. Uit het onderzoek dat Joost presenteerde, komen zes belangrijke bouwstenen naar voren:
ontmoeting, ondersteuning, ruimte, eigenaarschap, samenwerking en inclusie.
Een belangrijke boodschap daarbij: een zorgzame buurt ontstaat niet vanzelf. Mensen moeten elkaar kunnen ontmoeten en leren kennen, er moet ruimte zijn voor initiatief en vaak is iemand nodig die verbindingen legt en ondersteunt. Dat vraagt bovendien om tijd en continuïteit.
Soms begint die beweging heel klein. Met iemand die je bij naam begroet. Een gezamenlijke activiteit. Een buurtkamer. Een moestuin. Of simpelweg weten welke buur je kunt vragen wanneer je hulp nodig hebt.
Juist die kleine contacten vormen uiteindelijk het sociale netwerk waarop inwoners kunnen terugvallen. Niet met als doel om professionele zorg te vervangen, maar om een gemeenschap sterker en veerkrachtiger te maken.
Van buurtbarbecue naar daadwerkelijk omkijken naar elkaar
Tijdens het gesprek ontstond een treffend praktijkvoorbeeld. Een oudere inwoner sloot aanvankelijk niet aan bij een buurtbarbecue en vond het moeilijk om hulp te vragen, terwijl zij die eigenlijk wel kon gebruiken. Doordat buurtgenoten elkaar beter leerden kennen en hierover met elkaar in gesprek gingen, ontstond langzaam meer contact.
Inmiddels hebben buurtgenoten haar meerdere keren geholpen in de tuin en is het onderlinge contact gegroeid.
Precies daarin zit de kracht van een zorgzame buurt: van naast elkaar wonen naar elkaar zien en iets voor elkaar kunnen betekenen.
Eten verbindt
Vanuit dat thema was de stap naar Texel Eet Texels eigenlijk heel logisch. Want ook voedsel kan mensen bij elkaar brengen.
Dirk van der Beek vertelde over de ambitie om op Texel te bouwen aan een lokaal voedselsysteem dat bijdraagt aan de gezondheid van inwoners én aan een gezond landschap. Hij vatte die beweging samen in vijf G's:
Gezondheid, Grond, Gemeenschap, Graan en Groente.
Gezondheid begint mede bij wat we dagelijks eten. Maar gezond voedsel begint op zijn beurt bij een gezonde bodem. En om lokaal voedsel daadwerkelijk van het land op het bord van Texelaars te krijgen, is samenwerking binnen de gemeenschap nodig: tussen boeren, bakkers, ondernemers, inwoners en andere initiatiefnemers.
Texels graan wordt Texels brood
Hoe concreet dat al wordt, bleek uit het verhaal over het Texelse graan.
Binnen het initiatief werken onder andere vier boeren en twee bakkers samen aan de vraag: kunnen we op Texel graan telen waarvan ook daadwerkelijk goed Texels brood kan worden gebakken?
Dat blijkt mogelijk, maar vraagt nog volop experimenteren en vakmanschap. Niet alleen het telen van baktarwe is belangrijk; ook het malen luistert nauw. De kwaliteit van meel moet constant genoeg zijn om er goed brood van te kunnen bakken.
De eerste resultaten zijn er inmiddels wél. Tijdens het Café konden de aanwezigen niet alleen het verhaal horen, maar ook letterlijk kennismaken met producten waarin Texels graan is verwerkt.
Het laat zien waar Texel Eet Texels voor staat: niet wachten tot het hele systeem perfect is, maar samen beginnen, leren en iedere keer een volgende stap zetten.
Ook groenten, bonen en erwten van eigen bodem
Naast graan wordt gekeken naar de mogelijkheden voor meer lokaal geteelde groenten, bonen en erwten. Daarmee wordt niet alleen gewerkt aan een kortere voedselketen, maar ook aan meer diversiteit in de Texelse landbouw en een gezond en toegankelijk aanbod voor inwoners.
Een belangrijk vraagstuk daarbij is hoe lokaal geproduceerd voedsel ook daadwerkelijk lokaal terechtkomt. Want produceren op Texel betekent nog niet automatisch dat Texelaars het vervolgens ook kunnen kopen en eten.
Daarom wordt gezocht naar nieuwe verbindingen tussen producenten en inwoners.
Een boerenbuurtmarkt als nieuwe verbinding?
Tijdens het Café ontstond direct een concreet idee waarin beide thema's van de middag samenkomen: zou er bij Novalishoeve bijvoorbeeld regelmatig een boerenbuurtmarkt kunnen ontstaan?
Een plek waar lokale boeren en andere producenten hun producten aanbieden, inwoners elkaar ontmoeten en tegelijkertijd nieuwe verbindingen in de buurt ontstaan.
Het is precies het soort initiatief waarin lokaal voedsel, gezondheid én gemeenschap samenkomen.
Ook op dorpsniveau wordt verder verkend hoe voedselgemeenschappen kunnen ontstaan en groeien. In Den Hoorn zijn daarin al eerste stappen gezet en ook met andere dorpen worden contacten gelegd.
Dezelfde beweging
Aan het einde van de middag bleek vooral hoeveel overeenkomsten er zijn tussen een zorgzame buurt en een lokaal voedselsysteem.
Beide vragen om mensen die initiatief nemen.
Beide vragen om ontmoeting en vertrouwen.
Beide groeien niet van vandaag op morgen.
En beide worden sterker wanneer inwoners, ondernemers en organisaties elkaar weten te vinden.
Of het nu gaat om een buurt waarin iemand wordt geholpen met de tuin of om boeren en bakkers die samen Texels brood mogelijk willen maken: de beweging begint bij mensen die elkaar opzoeken en besluiten samen iets in gang te zetten.
Dat is ook precies waar Kern Gezond Texel voor staat. Verbindingen leggen tussen initiatieven die ieder vanuit hun eigen invalshoek bijdragen aan hetzelfde doel: een gezond, vitaal en veerkrachtig Texel.
Na afloop werd daar tijdens een gezonde borrel volop over doorgepraat – uiteraard met de nodige lokale producten om ook te proeven waar deze middag over ging.
