TEXEL – Maar liefst 275 inschrijvingen kwamen binnen voor het evenement Natuur & Gezondheid, dat op vrijdag 6 en zaterdag 7 november op Texel plaatsvond. De belangstelling was zo groot dat zich op het laatste moment ook nog enkele spontane deelnemers meldden met de vraag of ze alsnog konden aansluiten.
Achter het initiatief staat Rianne Malschaert van Nationaal Park Duinen van Texel. Met veel enthousiasme heeft zij gewerkt aan het samenbrengen van natuur, gezondheidszorg, wetenschap en welzijn. Haar ambitie is om de bijzondere Texelse natuur niet alleen te beschermen en aantrekkelijk te maken voor recreatie, maar deze ook nadrukkelijker te verbinden met de gezondheid van mensen.
En dat initiatief blijft niet onopgemerkt. Met deze publiekscampagne loopt Texel voorop in Nederland. De aanpak heeft inmiddels ook buiten het eiland belangstelling gewekt. Rianne is uitgenodigd om in Afferden het concept en de ervaringen van Texel te delen. Daarnaast zal zij op 26 november de andere Nationale Parken in Nederland informeren over de opgedane ervaringen en bevindingen.
Daarmee krijgt het Texelse initiatief ook een landelijke betekenis.
Hans Peter Jung: een inspirerend voorbeeld uit Afferden
Een bijzondere rol tijdens de twee dagen was weggelegd voor huisarts Hans Peter Jung. Hij leidde alle drie de lezingen in en wist met persoonlijke verhalen en aansprekende voorbeelden de verbinding tussen natuur en gezondheid heel concreet te maken.
Hij vertelde onder meer over zijn ervaringen in Afferden, waar hij ooit begon met het organiseren van wandelingen voor mensen met diabetes. Wat begon als een initiatief om patiënten meer in beweging te krijgen, groeide uit tot een waardevolle ervaring waarin duidelijk werd hoeveel verschil regelmatig bewegen in de buitenlucht kan maken.
De wandelingen hadden niet alleen invloed op de lichamelijke conditie van de deelnemers, maar droegen ook bij aan hun algemene gezondheid en welzijn. Samen bewegen, elkaar ontmoeten en buiten zijn bleken belangrijke ingrediënten. Het verhaal liet zien dat gezondheid niet altijd begint in de spreekkamer, maar soms gewoon met het aantrekken van wandelschoenen.
Zijn ervaringen vormden een belangrijke inspiratie voor het Texelse initiatief. Want wat in Afferden begon met wandelen met diabetespatiënten, kan ook op Texel nieuwe mogelijkheden bieden om natuur en gezondheidszorg dichter bij elkaar te brengen.
Texelse huisartsen omarmen natuur en gezondheid
Een bijzonder positief signaal was de grote betrokkenheid van de Texelse huisartsen. Zij waren volop aanwezig bij de lezingen en toonden veel belangstelling voor de verbinding tussen natuur en gezondheid. Daarmee krijgt het initiatief een belangrijke basis binnen de eerstelijnszorg op het eiland.
De betrokkenheid van de huisartsen is belangrijk. Zij zien dagelijks hoe leefstijl, beweging en mentale gezondheid met elkaar samenhangen. De mogelijkheid om natuur nadrukkelijker in te zetten bij preventie en het bevorderen van gezondheid sluit daar goed bij aan.
Tijdens de lezingen werd duidelijk dat gezondheid niet uitsluitend begint en eindigt in de spreekkamer. Ook regelmatig bewegen, sociale contacten en een groene leefomgeving kunnen bijdragen aan het welzijn van mensen. De gedachte achter 'Natuur op Recept' sluit daar naadloos op aan: mensen stimuleren om vaker naar buiten te gaan en de natuur bewust onderdeel te maken van hun leefstijl.
Juist de samenwerking tussen huisartsen, andere zorgprofessionals, wetenschappers en natuurorganisaties biedt kansen om natuur en gezondheid op Texel verder met elkaar te verbinden.
Jolanda Maas: natuur als medicijn voor onze mentale gezondheid
Jolanda Maas, onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam, was zowel vrijdagmiddag als zaterdag aanwezig en vertelde over haar onderzoeken naar natuur en gezondheid en de wetenschappelijke inzichten die inmiddels beschikbaar zijn.
Vooral de relatie tussen natuur en mentale gezondheid kreeg veel aandacht. Onderzoek laat zien dat een groene omgeving een positieve bijdrage kan leveren aan ons psychisch welzijn. Daarbij is er bijzondere aandacht voor mensen met angststoornissen en depressies. Contact met de natuur kan bijdragen aan ontspanning, het verminderen van stress en het bevorderen van mentaal herstel.
Daarbij gaat het niet alleen om een wandeling door het bos, de duinen of langs het strand. Ook een groene woon-, werk- en leefomgeving is van groot belang. Bomen in de straat, groene tuinen, parken, natuurlijke schoolpleinen en groen rondom werkplekken zorgen ervoor dat mensen dagelijks met natuur in aanraking kunnen komen. Groen moet eigenlijk een vanzelfsprekend onderdeel zijn van de omgeving waarin we leven.
Natuur is daarmee veel meer dan een decor om in te recreëren. Het kan ook een waardevolle aanvulling zijn op preventie en professionele gezondheidszorg. Uiteraard vervangt natuur geen medische of psychologische behandeling, maar het kan wel een belangrijke ondersteunende rol spelen.
Een bijzonder vooruitzicht is dat Jolanda Maas graag wetenschappelijk onderzoek op Texel wil gaan uitvoeren. Het eiland biedt met dit initiatief en de interessante omgeving, veel mogelijkheden om verder te onderzoeken wat natuur voor de gezondheid van mensen kan betekenen.
Texel kan daarmee niet alleen profiteren van de natuur als gezonde leefomgeving, maar mogelijk ook bijdragen aan nieuwe wetenschappelijke inzichten over de relatie tussen natuur en gezondheid.
Lezing en runningtherapie
Ook de lezing en de clinic runningtherapie van Bram Bakker en Manon Bakker trok veel belangstelling. De zaal in Heliumhouse was vrijdagavond volledig gevuld met enthousiaste toehoorders. Op zaterdagochtend waren ruim twintig professionals, waar onder huisartsen, fysiotherapeuten, wandelcoaches aanwezig waren om kennis te maken met deze vorm van therapie en te onderzoeken of zij zich willen laten certificeren als runningtherapeut.
Runningtherapie is een begeleide vorm van bewegen waarbij hardlopen (op maat) wordt ingezet als ondersteuning bij mentale gezondheidsklachten. Het draait daarbij niet om snelheid of sportieve prestaties, maar om bewegen, het ervaren van het eigen lichaam en de positieve invloed daarvan op het psychisch welzijn. Voor mensen die kampen met stress, spanningsklachten of depressieve gevoelens kan bewegen onder deskundige begeleiding een waardevolle aanvulling zijn.
De belangstelling van de aanwezige professionals krijgt een vervolg. Bram en Manon Bakker komen in het voorjaar opnieuw naar Texel om de opleiding runningtherapie aan te bieden. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om op het eiland meer deskundigheid op dit gebied op te bouwen.
Zeven dagen naar buiten met de challenge
Ook kunnen Texelaars zelf aan de slag met de 'Van Buiten word je Beter – 7 Dagen Challenge'. Fysiotherapeut Menno Siebenga heeft hiervoor een groepsapp opgezet. Van donderdag 12 tot en met woensdag 18 november krijgen deelnemers iedere dag een kleine buitenopdracht van maximaal tien minuten. (zie hieronder de QR-code om aan te melden).
Iedereen bedenkt vooraf een eigen buitengewoonte en een alternatief voor dagen waarop het even niet lukt. Via de groepsapp kunnen deelnemers elkaar stimuleren en ervaringen delen. Het gaat niet om sportieve prestaties, maar om op een laagdrempelige manier dagelijks even naar buiten gaan.
Zo wordt de boodschap van het evenement meteen in de praktijk gebracht: kleine stappen kunnen een groot verschil maken. Zeven dagen, minimaal tien minuten per dag. Van buiten word je beter!
Gezond ouder worden en vitaal blijven
Naast de aandacht voor mentale gezondheid was er tijdens het evenement uitgebreid ruimte voor gezond ouder worden. Hoe kunnen mensen zo lang mogelijk vitaal blijven en zelfstandig functioneren? En welke rol spelen leefstijl, beweging en natuur daarbij? Agnes Capitain vertelde waarom de Texelse huisartsen Natuur op Recept hebben omarmt. Ook liet zij met mooie gezinsfoto’s zien, welke rol de natuur op Texel en in hun favoriete vakantieland Zweden in haar leven speelt. Met je hoofd in de wind kun je mooi ontspannen en loslaten.
Huisartsen Hans Peter Jung en leefstijlartsen Alja Sluiter en Janneke Stoter en fysiotherapeut Menno Siebenga deelden hun kennis en ervaringen met inspirerende voorbeelden, waar de toehoorders enthousiast op reageerden.
Groene sociale kaart
In aanloop naar en tijdens deze Inspiratiedagen was er een nauwe samenwerking met Kern Gezond Texel. Michou Kortrink, programmamanager, vertelde over het verzoek van verwijzers om alle initiatieven in de Texelse buitenlucht te bundelen en zichtbaar te maken. Op www.kerngezondtexel.nl is hiervoor de Groene Sociale Kaart opgezet. Verwijzers en inwoners krijgen hiermee inzicht in het lokale aanbod aan buitenactiviteiten. Te denken valt aan wandelen, hardlopen, vrijwilligerswerk, dagbesteding. De bezoeker van de Groene Sociale Kaart kan selecteren op doelgroep, locatie van de activiteit, kosten en vergoeding en of het een groeps- of individuele activiteit betreft.
Natuur belangrijk voor kinderen en gezinnen
Ook de jongere generatie kreeg aandacht. Hoe belangrijk is een groene omgeving voor de ontwikkeling van kinderen? En hoe kunnen ouders ervoor zorgen dat natuur een vanzelfsprekend onderdeel wordt van het dagelijks leven?
Naast de wetenschappelijke bijdrage van Jolanda Maas waren er praktische activiteiten voor gezinnen. Tijdens een workshop mindfull-gezin van Kiran de Waal konden ouders en kinderen samen kennismaken met aandacht, ontspanning en bewust ervaren.
Kiran: “Tijdens deze ouder-kindworkshop stond de verbinding tussen mindfulness en natuur centraal. We stonden stil bij de rust die de natuur ons kan brengen en hoe gemakkelijk we in ons dagelijks bestaan op de automatische piloot leven. We hebben het gehad over vertragen, aandacht hebben voor het moment en opnieuw leren verwonderen over alles wat er om ons heen te ontdekken valt. Ook bespraken we dat de natuur niet altijd binnen handbereik is, bijvoorbeeld wanneer je op school zit of in bed ligt. Mindfulnessoefeningen, zoals de ademmeditaties die we samen deden, kunnen ook dan helpen om een moment van rust te vinden. Want soms hoef je helemaal niet ver weg om iets bijzonders te ervaren. Je hoeft alleen maar even stil te staan, goed te kijken en je aandacht te richten op wat er al is”. Aan de hand van een verhaal over Aap en Panda ontdekten de kinderen hoe je met aandacht kunt kijken, luisteren, voelen, proeven en ruiken. Daarna gingen ouders en kinderen samen op een mindful natuur-expeditie. Met verschillende natuurlijke materialen onderzochten ze wat je allemaal kunt ontdekken wanneer je je zintuigen bewust gebruikt.
Ook ouder-kindyoga onder leiding van Martine van Heerwaarden van Namasteun stond op het programma.
Martine: “In deze ouder-kind yogales laten we ons inspireren door de natuur om ons heen. Met wat we daarin kunnen zien, voelen en ervaren, maken we op een speelse manier de vertaalslag naar yoga. Samen bewegen, samenwerken, vertrouwen, plezier maken en ontdekken wat er ontstaat als je héél bewust samen aanwezig bent”.
Beide workshops waren volledig ‘uitverkocht’.
Met de voeten in de Texelse natuur
Natuurlijk bleef het niet bij luisteren en praten. De natuur zelf vormde een belangrijk onderdeel van het programma.
Op de Hoge Berg was aandacht voor de verbinding tussen mens, natuur en landschap. Op boerderij De Waddel liet schapenboer Jan-Willem Bakker gezinnen kennismaken met het boerenleven en de bijzondere omgeving van dit oudste cultuurlandschap van Texel. Ook hebben zij samen een kudde schapen naar een andere weide gebracht, wat vooral voor de aanwezige kinderen een mooie en nieuwe ervaring was.
Podcasts, wandelroutes en nieuwe lezingen in 2027
De organisatie kijkt inmiddels alweer vooruit. Want Natuur & Gezondheid blijft niet beperkt tot de twee dagen in november. Voor 2027 staan al verschillende activiteiten op de planning.
Zo is het plan om podcasts te maken met alle mensen die aan het evenement hebben meegewerkt. Op die manier blijven hun kennis, ervaringen en inspirerende verhalen ook na het evenement beschikbaar voor een breder publiek.
Daarnaast wordt gewerkt aan een bijzonder boekje met mooie wandelroutes, de podcasts en interviews met iedereen die een lezing of workshop heeft verzorgd. De activiteiten in de natuur krijgen niet alleen aandacht voor het landschap, maar ook voor plekken waar wandelaars even kunnen ‘opladen’ en tot rust kunnen komen. De verbinding tussen bewegen, natuur en gezondheid vormt daarbij opnieuw het uitgangspunt.
Ook komen er volgend jaar weer interessante lezingen, waarbij deskundigen hun kennis delen over de relatie tussen natuur, gezondheid en welzijn.
Naast deze activiteiten zijn er de plannen van Jolanda Maas voor wetenschappelijk onderzoek op Texel. Ook zijn er inmiddels data vastgelegde voor de opleiding runningtherapie van Bram Bakker, Simon Woerkom en Manon Bakker.
Van Texel naar de rest van Nederland
Met 275 inschrijvingen is duidelijk geworden dat er op Texel veel belangstelling bestaat voor natuur en gezondheid. Maar misschien nog belangrijker is dat het initiatief inmiddels ook landelijke aandacht krijgt.
De betrokkenheid van de Texelse huisartsen geeft het initiatief daarbij een stevige basis. Wanneer natuurorganisaties, huisartsen, zorgprofessionals, wetenschappers, scholen en gemeenten elkaar weten te vinden, kan er een mooie beweging ontstaan.
Texel heeft met zijn bijzondere landschappen veel in huis. De uitdaging is om die natuurlijke rijkdom niet alleen te beschermen en te koesteren, maar ook bewust te benutten voor de gezondheid van inwoners en bezoekers.
De twee dagen hebben laten zien hoeveel kennis, enthousiasme en betrokkenheid er op dit gebied aanwezig is. Met nieuwe samenwerkingen, wetenschappelijke ambities en activiteiten voor 2027 krijgt het initiatief een mooi vervolg.
Want soms hoeven we niet ver te zoeken naar manieren om gezonder te leven. De natuur ligt op Texel letterlijk om de hoek.
Van buiten word je beter!
